به مناسبت زادروز حیدر غیایی شاملو، از چهره‌های اثرگذار معماری مدرن ایران، نگاهی به کارنامه حرفه‌ای و آثار ماندگار او نشان می‌دهد که پیوند میان نوآوری در طراحی، فناوری ساخت و کیفیت بنا، همچنان از مؤلفه‌های اساسی توسعه صنعت ساختمان به شمار می‌رود.
به گزارش روابط عمومی انجمن صنفی انبوه‌سازان مسکن و ساختمان استان تهران، ۳۰ مهرماه، زادروز یکی از چهره‌های اثرگذار معماری معاصر ایران به نام حیدر غیایی شاملو، معمار برجسته ایرانی است که از پیشگامان ورود رویکردهای معماری مدرن به ایران بود و با طراحی ساختمان‌های عمومی، هتل‌ها، سینماها، مراکز درمانی و پروژه‌های مسکونی، نقش مهمی در تحول معماری و ساخت‌وساز کشور ایفا کرد. آثار او همچنان بخشی از میراث معماری معاصر ایران به شمار می‌روند.
از دانشکده هنرهای زیبا تا پاریس
غیایی تحصیلات معماری خود را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران آغاز کرد و برای ادامه تحصیل به مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس رفت. او پس از بازگشت به ایران، در کنار فعالیت حرفه‌ای، به تدریس در دانشکده هنرهای زیبا پرداخت و در انتقال تجربه‌های معماری نوین به نسل‌های بعدی معماران ایرانی نقش داشت.
رویکرد حرفه‌ای او تحت تأثیر جریان‌های مدرنیستی اروپا شکل گرفت؛ رویکردی که بر تناسبات، عملکرد، استفاده از فناوری‌های نوین و بهره‌گیری از مصالح جدید تأکید داشت. غیایی در آثار خود تلاش می‌کرد زبان معماری معاصر را با نیازهای عملکردی ساختمان پیوند دهد و از الگوهای متعارف زمانه فراتر رود.
مجلس سنا؛ اثری ماندگار در تاریخ معماری ایران
یکی از مهم‌ترین آثار حیدر غیایی، ساختمان مجلس سنا در تهران است که با همکاری محسن فروغی طراحی شد. نمای شبکه‌ای سنگی و ستون‌های برنزی شاخص این بنا، آن را به یکی از نمونه‌های شناخته‌شده معماری مدرن ایران تبدیل کرده است. این ساختمان در دوره‌های بعد، محل استقرار مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری بوده است.
از دیگر آثار مهم او می‌توان به هتل رویال هیلتون تهران، هتل استقلال کنونی، ساختمان وزارت آب و برق، ساختمان وزارت کشاورزی، کاخ هنرهای زیبا، بیمارستان مشهد و سینماهایی همچون رادیوسیتی و مولن‌روژ اشاره کرد. او همچنین در طراحی هتل هیلتون تهران با راگلان اسکوایر، معمار بریتانیایی، همکاری داشت.
تجربه‌ای فراتر از مرزهای ایران
فعالیت‌های حرفه‌ای غیایی به ایران محدود نبود. یکی از پروژه‌های شاخص او، خانه ایران در مجموعه دانشگاهی بین‌المللی پاریس است که با همکاری محسن فروغی، کلود پاران و آندره بلوک طراحی شد. این بنا که امروزه با نام بنیاد آویسن شناخته می‌شود، با سازه فولادی و واحدهای معلق خود، نمونه‌ای متفاوت از تجربه‌های معماری مدرن در نیمه دوم قرن بیستم است. این اثر در فهرست بناهای تاریخی فرانسه نیز به ثبت رسیده است.
غیایی در سال ۱۹۶۸ به‌عنوان معمار دربار منصوب شد و طراحی مجموعه‌ای از کاخ‌ها در فرح‌آباد را نیز دنبال کرد؛ پروژه‌ای که به مرحله اجرا نرسید. تنوع آثار او، از ساختمان‌های اداری و عمومی تا مراکز درمانی، هتل‌ها و پروژه‌های مسکونی، بیانگر گستره فعالیت حرفه‌ای و تجربه‌های معماری او است.
میراث غیایی برای صنعت ساختمان امروز
اهمیت کارنامه حیدر غیایی تنها به شهرت بناهای طراحی‌شده به دست او محدود نمی‌شود؛ آثار او یادآور ضرورت پیوند میان طراحی معماری، فناوری ساخت، انتخاب مصالح و عملکرد واقعی ساختمان است. این مؤلفه‌ها در ارتقای کیفیت پروژه‌های ساختمانی، افزایش دوام بناها و حفظ ارزش سرمایه‌گذاری‌ها نقشی تعیین‌کننده دارند.
در حوزه انبوه‌سازی مسکن نیز بازخوانی تجربه‌های معمارانی همچون غیایی، بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً کمّی به ساخت‌وساز تأکید می‌کند. کیفیت فضاهای داخلی، دوام مصالح، تناسب طراحی با نیازهای ساکنان، بهره‌وری و توجه به هویت شهری، در کنار سرعت و هزینه ساخت، از جمله معیارهایی هستند که باید در ارزیابی موفقیت پروژه‌های ساختمانی مورد توجه قرار گیرند.
زادروز حیدر غیایی فرصتی برای بازخوانی میراث معماری معاصر ایران و تأکید بر جایگاه اندیشه، نوآوری و دانش فنی در توسعه صنعت ساختمان است؛ صنعتی که ماندگاری دستاوردهای آن، علاوه بر توان اجرایی و سرمایه‌گذاری، به کیفیت تصمیم‌های طراحی و ساخت نیز وابسته است.