کمیسیون حقوقی انجمن انبوهسازان استان تهران در نخستین محتوای آموزشی خود، ضمن بررسی مهمترین اشتباهات رایج در تنظیم قراردادهای پیمانکاری، راهکارهای حقوقی موثر برای پیشگیری از اختلافات و دعاوی قراردادی در پروژههای ساختمانی را تشریح کرد.
به گزارش روابط عمومی انجمن انبوه سازان استان تهران، کمیسیون حقوقی انجمن در نخستین محتوای آموزشی تخصصی خود، به بررسی مهمترین اشتباهات رایج در تنظیم قراردادهای پیمانکاری و ساختمانی و همچنین راهکارهای پیشگیری از بروز اختلافات قراردادی پرداخته است.
قراردادهای پیمانکاری، بهویژه در حوزه ساختوساز، از مهمترین اسناد حقوقی و اجرایی پروژهها محسوب میشوند و هرگونه ابهام، نقص یا بیتوجهی در تنظیم آنها میتواند زمینهساز اختلافات گسترده، توقف پروژه، افزایش هزینهها و طرح دعاوی حقوقی شود. از اینرو، تدوین اصولی و تخصصی قراردادها، ضرورتی انکارناپذیر در صنعت ساختمان به شمار میرود.
مهمترین اشتباهات رایج در تنظیم قراردادهای پیمانکاری
کمیسیون حقوقی انجمن، برخی از متداولترین خطاهای حقوقی در قراردادهای پیمانکاری را به شرح زیر اعلام کرده است:
- عدم اعتبارسنجی مالی و تخصصی پیمانکار و انعقاد قرارداد خارج از توان اجرایی و تخصصی طرف مقابل
- استفاده از قراردادهای تیپ و از پیشتنظیمشده بدون توجه به ماهیت و شرایط اختصاصی هر پروژه
- کلیگویی و وجود ابهام در مفاد قرارداد
- عدم تعریف دقیق اصطلاحات و مفاهیم مورد استفاده در متن قرارداد
- نبود شفافیت در بخشهای مالی شامل نحوه پرداخت، تعدیل قیمتها، افزایش هزینههای پروژه و زمانبندی پرداختها
- تنظیم قرارداد بهگونهای که قابلیت تفسیرهای متعدد و متعارض داشته باشد
- عدم پیشبینی شرایط فورسماژور (حوادث قهریه) و رخدادهای خارج از کنترل طرفین
- نادیده گرفتن مفاد حیاتی نظیر ضمانت اجراها، نحوه محاسبه خسارات، شیوه ابلاغ مکاتبات و فرآیند رسیدگی به اختلافات
- اتکا به توافقات شفاهی و ثبت نکردن توافقات در قالب مکتوب و رسمی
راهکارهای موثر برای تنظیم قراردادهای استاندارد
کمیسیون حقوقی انجمن همچنین مجموعهای از راهکارهای کاربردی را برای کاهش ریسک اختلافات قراردادی و تنظیم قراردادهای حرفهای ارائه کرده است:
۱. اعتبارسنجی تخصصی و مالی طرفین
پیش از انعقاد هر قرارداد، لازم است کارفرما و پیمانکار نسبت به بررسی توان مالی، سوابق اجرایی و صلاحیت حرفهای یکدیگر اقدام کنند تا از ورود پروژه به تعهدات غیرواقعبینانه جلوگیری شود.
۲. تنظیم تخصصی قرارداد متناسب با پروژه
قراردادها باید متناسب با ویژگیهای هر پروژه و توسط افراد یا مشاوران حقوقی متخصص در حوزه قراردادهای ساختمانی تدوین شوند و از استفاده صرف از نمونهقراردادهای عمومی پرهیز شود.
۳. پرهیز از ابهام و واژگان چندمعنا
استفاده از عبارات مبهم یا قابل تفسیر، یکی از مهمترین عوامل بروز اختلافات قراردادی است. مفاد قرارداد باید صریح، شفاف و بدون برداشت دوگانه تنظیم شوند.
۴. تعریف دقیق اصطلاحات قراردادی
ضروری است تمامی مفاهیم کلیدی و تخصصی مورد استفاده در قرارداد، در بخشی مشخص تعریف شوند تا زمینه سوءبرداشت و اختلاف کاهش یابد.
۵. شفافیت کامل در مسائل مالی
تمامی جزئیات مالی شامل مبلغ قرارداد، شرایط پرداخت، نحوه تعدیل، جرائم، هزینههای جانبی و تغییر مقادیر باید بهصورت دقیق و روشن در متن قرارداد درج شود.
۶. پیشبینی حوادث غیرمترقبه
قرارداد باید شرایط مواجهه با رخدادهای خارج از اراده طرفین مانند حوادث قهریه، تغییرات ناگهانی اقتصادی یا محدودیتهای قانونی را پیشبینی کرده و آثار حقوقی آن را مشخص کند.
۷. تعیین ضمانت اجراهای موثر
ضمانت اجراهای قراردادی باید بهگونهای تنظیم شوند که در صورت تخلف هر یک از طرفین، قابلیت اجرا و استناد حقوقی داشته باشند.
۸. تعیین مرجع حل اختلاف
تعیین دقیق مرجع رسیدگی به اختلافات اعم از داوری، شورای حل اختلاف یا مراجع قضایی، از بروز سردرگمی و طولانی شدن فرآیند رسیدگی جلوگیری میکند.
۹. ثبت مکتوب تمامی توافقات
با توجه به دشواری اثبات توافقات شفاهی در مراجع قضایی، لازم است تمامی توافقات، تغییرات و مذاکرات مرتبط با قرارداد، در قالب متمم یا الحاقیه رسمی ثبت و ضمیمه قرارداد شود.
نقش آموزشهای حقوقی در کاهش ریسک پروژههای ساختمانی
کمیسیون حقوقی انجمن انبوهسازان استان تهران با هدف ارتقای دانش حقوقی فعالان صنعت ساختمان، انتشار سلسله مطالب آموزشی تخصصی را در دستور کار قرار داده است. این آموزشها با محوریت پیشگیری از اختلافات قراردادی، افزایش امنیت حقوقی پروژهها و ارتقای استانداردهای حرفهای در صنعت ساختمان منتشر خواهد شد.