رامین گوران، رئیس انجمن انبوه سازان استان تهران در یادداشتی به مناسبت روز مهندس، نوشت: «جامعه مهندسی کشور در حالی به استقبال روز مهندس میرود که در سالی پرچالش، همزمان با رکود ساختوساز، فشارهای اقتصادی و تحولات سیاسی و اجتماعی، روزهای دشواری را پشت سر گذاشته است.»
به گزارش روابط عمومی انجمن انبوه سازان استان تهران، رامین گوران اوریمی، رئیس انجمن انبوه سازان مسکن و ساختمان استان تهران، در یادداشتی به مناسبت پنجم اسفند روز مهندس نوشت:
روز مهندس در تقویم رسمی کشور، صرفاً یک مناسبت برای تبریک به یک قشر تخصصی نیست؛ بلکه فرصتی برای تأملی جدی درباره نسبت میان «دانش مهندسی»، «حکمرانی» و «مسیر توسعه ملی» است؛ آن هم در شرایطی که جامعه مهندسی کشور طی سالهای گذشته و بهویژه در سالی که روزهای پایانی خود را سپری میکند، یکی از دشوارترین دورههای فعالیت حرفهای خود را تجربه کرده است.
محدودیتهای ساختاری در نظام حکمرانی اقتصادی، رکود طولانیمدت ساختوساز، کاهش سرمایهگذاری، نوسانات اقتصادی و افزایش هزینههای تولید، فشار قابل توجهی بر فعالان حوزه مهندسی و صنعت ساختمان وارد کرده است. بسیاری از مهندسان، شرکتهای فنی و فعالان حوزه عمران و انبوهسازی در شرایطی به فعالیت ادامه دادهاند که عدم ثبات تصمیمات، پیچیدگیهای مقرراتی و کاهش قدرت اقتصادی جامعه، فضای حرفهای این حوزه را با چالشهای جدی مواجه ساخته است. در کنار این مسائل، تحولات و بحرانهای سیاسی و اجتماعی اخیر نیز بر فضای عمومی کشور سایه افکنده و بر نگرانیها و دشواریهای فعالان این حوزه افزوده است.
در چنین شرایطی، یادآوری روز مهندس تنها زمانی معنا پیدا میکند که با درک واقعیتهای اجتماعی همراه باشد. جامعه مهندسی نیز همچون سایر اقشار کشور، از تلخی حوادث اخیر متأثر و داغدار شده و خود را در غم خانوادههایی که عزیزانشان را از دست دادهاند، شریک میداند. ابراز همدردی با خانوادههای داغدار، نه صرفاً یک واکنش احساسی، بلکه نشانهای از مسئولیت اجتماعی جامعهای است که رسالت اصلی آن ساختن، ایمنسازی و بهبود کیفیت زندگی انسانهاست.
با وجود این دشواریها، اهمیت جایگاه مهندسی در توسعه کشور بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. تجربه جهانی نشان میدهد توسعه پایدار زمانی محقق میشود که دانش تخصصی و نگاه علمی در مرکز فرآیندهای تصمیمسازی قرار گیرد. مهندسی در معنای واقعی خود، هنر حل مسئله بر پایه تحلیل، داده، آیندهنگری و مدیریت ریسک است؛ همان عناصری که در بسیاری از سیاستگذاریهای اقتصادی، شهری و زیرساختی کشور بهشدت مورد نیاز است.
یکی از چالشهای جدی امروز، فاصله میان بدنه کارشناسی و سطوح نهایی تصمیمگیری است. در حالی که مهندسان و نخبگان فنی، تجربه عملی و شناخت دقیقی از مسائل اجرایی کشور دارند، نقش آنان در فرآیندهای سیاستگذاری و تدوین مقررات، متناسب با وزن واقعی تخصصشان تعریف نشده است. نتیجه این شکاف، شکلگیری تصمیمهایی است که گاه با واقعیات میدانی همخوانی ندارد و هزینههای اجرا، تولید و سرمایهگذاری را افزایش میدهد.
در حوزه توسعه شهری و صنعت ساختمان، این مسئله آثار ملموستری دارد. صنعت ساختمان نهتنها موتور محرک اشتغال و سرمایهگذاری است، بلکه مستقیماً با امنیت اقتصادی خانوارها و کیفیت زیست شهری ارتباط دارد. هرگونه سیاستگذاری بدون اتکا به نظر متخصصان، میتواند به تعمیق رکود، افزایش قیمت تمامشده و کاهش کیفیت ساخت منجر شود؛ مسائلی که آثار آن در زندگی روزمره مردم نمایان میشود.
بازبینی جایگاه مهندسان در نظام تصمیمسازی، مطالبهای صنفی نیست، بلکه ضرورتی برای ارتقای کیفیت حکمرانی است. حضور مؤثر نخبگان فنی در شوراهای راهبردی، کمیسیونهای تخصصی و فرآیندهای تدوین سیاست میتواند تصمیمها را از رویکردهای کوتاهمدت و واکنشی به سمت تصمیمهای پایدار و مبتنی بر شواهد سوق دهد. تجربه نشان داده است که تصمیم علمی شاید زمان بیشتری برای شکلگیری نیاز داشته باشد، اما هزینههای اصلاح و بازگشت از خطا را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد.
در عین حال، جامعه مهندسی نیز باید نقش خود را فراتر از اجرای پروژهها تعریف کند. مهندسان امروز میتوانند و باید به بازیگران فعال عرصه اندیشهورزی، تحلیل سیاستی و ارائه راهکارهای عملیاتی تبدیل شوند. تقویت ارتباط میان انجمنهای تخصصی، دانشگاهها، بخش خصوصی و نهادهای حاکمیتی میتواند زمینه شکلگیری یک اکوسیستم تصمیمسازی مبتنی بر دانش را فراهم کند؛ فضایی که در آن تجربه اجرایی و دانش علمی به زبان سیاستگذاری ترجمه شود.
روز مهندس یادآور این واقعیت است که توسعه، نتیجه تصمیمهای اتفاقی نیست، بلکه حاصل طراحی آگاهانه آینده است. کشوری که مهندسان و نخبگان خود را تنها در مرحله اجرا به کار گیرد، بخش مهمی از ظرفیت پیشرفت خود را نادیده گرفته است. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم مهندسی را نه فقط یک حرفه، بلکه یک رویکرد حکمرانی بدانیم؛ رویکردی مبتنی بر عقلانیت، مسئولیتپذیری، آیندهنگری و توجه به منافع بلندمدت جامعه.
اگر قرار است مسیر توسعه کشور پایدار، کمهزینه و قابل اتکا باشد، باید جایگاه مهندسان و نخبگان در فرآیند تصمیمگیری و تصمیمسازی بازتعریف شود؛ چراکه آینده، پیش از آنکه ساخته شود، باید بهدرستی مهندسی شود.